---
title: "Wat jy nou kan doen"
subtitle: "Praktiese stappe namate KI meer kantoorwerk oorneem, vir jou werk, jou span, jou maatskappy en jou land"
author: "Cobus Kok"
series: "Goedkoop Samestelling, essay 5 van 5"
url: https://www.cobuskok.com/af/wat-om-werklik-te-doen.html
published: 2026-09-24
revised: 2026-11-11
draft: 18
language: af
translation: https://www.cobuskok.com/essays/what-to-actually-do.html
words: 6164
cite: "Kok, Cobus. \"Wat jy nou kan doen.\" Goedkoop Samestelling, cobuskok.com, 24 September 2026, hersien 11 November 2026. https://www.cobuskok.com/af/wat-om-werklik-te-doen.html"
summary:
  - "Die beste wat die meeste mense nou kan doen, is om te leer om KI goed te bestuur, deur duidelik te sê wat hulle wil hê, goeie uitset van uitstekende te onderskei en raak te sien wanneer ’n konsep wat glad lees, verkeerd is."
  - "Voordat jy ’n soort taak aan ’n model oorgee, probeer dit een keer met ’n regte taak, en hou aantekening van wat ’n goeie resultaat nodig het, wat jy moes regmaak en hoe lank dit alles geneem het."
  - "Van spanne tot regerings is die raad om aan te hou om juniors op te lei, ’n benoemde persoon verantwoordelik te maak vir die besluite wat saak maak, en by elke stuk werk te sê wat die KI gedoen het."
---

# Wat jy nou kan doen

*Praktiese stappe namate KI meer kantoorwerk oorneem, vir jou werk, jou span, jou maatskappy en jou land*

Opsomming:
- Die beste wat die meeste mense nou kan doen, is om te leer om KI goed te bestuur, deur duidelik te sê wat hulle wil hê, goeie uitset van uitstekende te onderskei en raak te sien wanneer ’n konsep wat glad lees, verkeerd is.
- Voordat jy ’n soort taak aan ’n model oorgee, probeer dit een keer met ’n regte taak, en hou aantekening van wat ’n goeie resultaat nodig het, wat jy moes regmaak en hoe lank dit alles geneem het.
- Van spanne tot regerings is die raad om aan te hou om juniors op te lei, ’n benoemde persoon verantwoordelik te maak vir die besluite wat saak maak, en by elke stuk werk te sê wat die KI gedoen het.

In Januarie was ek al ure lank in gesprek met Claude, met al vyftien essays van my Substack-reeks as konteks gelaai. Claude het ’n afdeling geskryf met die opskrif "What I'm actually going to do", ’n plan vir die nuwe jaar. *Keep sitting. Keep writing. Keep building.* Maar Claude mediteer nie, skryf nie ’n Substack nie en bou nie produkte nie. Êrens in daardie ure het dit begin skryf asof dit my lewe leef, en ek het dit raakgesien, al het Claude nie. ([The Test](https://aperture.cobuskok.com/p/the-test))

Ek begin met daardie glips, want om dit raak te sien, is die vaardigheid waarna hierdie essay telkens terugkeer. Die plan het lekker gelees, maar dit was ’n plan vir ’n lewe wat Claude nie het nie. Namate modelle meer van die werk doen, word meer van ons werk om duidelik te sê wat ons wil hê, en om raak te sien wanneer wat terugkom verkeerd is, selfs wanneer dit lekker lees.

Die eerste ding om te doen is dus klein. Gee vir ’n model een regte taak wat jy gewoonlik self sou doen, en hou aantekening van hoe dit gegaan het. Die eerste afdeling hieronder neem jou stap vir stap daardeur, met drie voorbeelde.

Daarna gaan die essay vlak vir vlak, van jou eie werk tot die staat. In hierdie reeks beteken samestelling die saamstel van gedagtes, in enige stadium van ’n stuk werk, van die eerste konsep tot die plan. KI doen elke maand meer daarvan, en dit word goedkoop. [Die vierde essay](https://www.cobuskok.com/af/waarheen-die-waarde-gaan.html) voer aan dat waarde dan skuif na vier dinge wat skaars bly: rekenkrag (die skyfies en die krag waarop die modelle loop), vertroue (iemand wat vir die werk aanspreeklik is), teenwoordigheid (’n mens op ’n plek) en verspreiding (om die klant te besit). Daar is dus twee soorte raad op elke vlak. Die een gaan daaroor om nader te beweeg aan wat skaars bly. Die ander gaan daaroor om te sê hoe die werk gemaak is, sodat ander kan sien wat ’n mens gedoen het en wat ’n masjien gedoen het. Dit is belangrik, want ons kan nog maar min sien van wat binne-in hierdie stelsels aangaan, en moet hulle meestal beoordeel op grond van wat hulle lewer.[^1]

## As jy ’n werk het {#as-jy-n-werk-het}

Ek dink die beste wat mense nou kan doen, is om op te hou om die eintlike werk te doen, en te leer hoe om aan ’n KI te verduidelik wat hulle wil hê, en om die KI te bestuur wat die werk doen. Om baie duidelik te wees oor wat jy wil hê. Om te leer onderskei tussen goeie en uitstekende resultate, om ’n argument op sy sterkste te stel, om met verskillende modelle te werk en die vooroordele uit hul opleiding te verstaan, en om die model onder druk te toets. Maar ook om nie te styf aan jou eie sienings vas te hou nie, en oop te wees daarvoor dat jy verkeerd kan wees, en dat die model met uitstekende idees kan kom. Maar jy moet leer om jou gevoelens te vertrou. Dis eintlik belangrik.

**Probeer dit een keer, met ’n regte taak.** Die volgende keer dat ’n taak opduik wat jy gewoonlik self sou doen, gee dit vir ’n model, met die gereedskap wat jou werkgewer toelaat. Voordat jy begin, skryf neer wat ’n goeie resultaat moet bevat, sodat jy die uitset aan iets anders kan meet as net hoe lekker dit lees. Sê duidelik wat jy wil hê, en hou aantekening van wat jy moes regmaak en hoe lank alles geneem het, ook die tyd wat jy bestee het om die uitset vir foute deur te lees. As dit langer is as om dit self te doen, is die taak nog nie vir jou goedkoop nie. As dit ’n breukdeel daarvan is, bestee die tyd wat dit vrymaak aan werk waarvoor jy aanspreeklik is.

Hier is drie versinde voorbeelde van hoe dit kan loop.

’n Junior ontwikkelaar vra ’n model om ’n fout reg te maak. Die oplossing kom deur al die outomatiese toetse, maar werk nie in ’n ongewone geval wat die toetse nie dek nie, en sy sien dit net raak omdat sy self aan ’n oplossing begin werk en daarop afgekom het. As dit so vrygestel is, sou haar spanleier daarvoor moes antwoord. Nou skryf sy eers ’n toets vir die lastige geval, en die model skryf ’n oplossing wat daardeur moet kom.

’n Onderwyser laat ’n model die eerste weergawe van terugvoer op dertig opstelle skryf. Sy moet steeds elke opstel lees om te sien of die terugvoer pas, so sy spaar amper geen tyd nie, en die model het die opstelle geprys wat selfversekerd en verkeerd was. Nou sien sy elke opstel self na en laat die model haar nasienwerk in geskrewe kommentaar omsit.

’n Bestuurder laat ’n model sy weeklikse vorderingsverslag uit die span se taaklys opstel. Dit is netjies en meestal reg, maar dit laat ’n verskaffer uit wat agter is met sy lewering, iets wat niemand neergeskryf het nie, en wanneer die vertraging toeslaan, moet hy verduidelik hoekom. Nou stel die model die verslag op, en hy gebruik die uur wat dit spaar om die span te vra wat nie op die taaklys staan nie.

In elke geval het die konsep klaar gelyk, maar het dit iets gemis wat die model nie kon weet of nie kon beoordeel nie. Nou doen die mens daardie deel, en die model doen die res.

**Daag die model uit, en vra ’n tweede een.** Konsultante by Boston Consulting Group wat GPT-4 gekry het, het [meer en beter werk gedoen](https://www.oneusefulthing.org/p/centaurs-and-cyborgs-on-the-jagged) met take wat daarby gepas het, en meer antwoorde verkeerd gehad by ’n taak wat buite sy bereik was. Daarom is dit belangrik om goed van uitstekend te kan onderskei. Modelle is ook [geneig om saam te stem](https://arxiv.org/abs/2510.01395) met wie ook al vra, en daarvoor is dit goed om onder druk te toets (om ’n antwoord uit te daag om te sien of dit standhou) en om ’n argument op sy sterkste te stel (om die beste saak vir ’n standpunt uit te maak, ook vir een waarmee jy verskil). ’n Model van ’n ander maatskappy is ’n regverdiger beoordelaar, want modelle [verkies hul eie skryfwerk](https://papers.nips.cc/paper_files/paper/2024/hash/7f1f0218e45f5414c79c0679633e47bc-Abstract-Conference.html), al [maak hulle dikwels dieselfde foute](https://proceedings.mlr.press/v267/kim25e.html).

**Vertrou jou gevoel in werk wat jy goed ken, en bly oop vir die model waar jy dit nie ken nie.** Die sielkundiges Daniel Kahneman, ’n Nobelpryswenner, en Gary Klein, wat bestudeer hoe kundiges besluit, het [tot die gevolgtrekking gekom](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19739881/) dat ’n intuïsie vertroue verdien waar die werk reëlmatig genoeg is om dit te leer ken, en jy oefening en vinnige terugvoer gehad het. Hulle het ook gewaarsku dat om seker te voel, geen teken is dat jy gelyk het nie. Dit is hier belangrik, want ’n model se konsepte lees glad, en in [’n studie van 1999](https://api.isr.umich.edu/publications/effects-of-perceptual-fluency-on-judgments-of-truth/) deur die sielkundiges Rolf Reber en Norbert Schwarz is stellings wat makliker gelees het, meer dikwels as waar beoordeel.

**Wanneer KI-skryfwerk jou teëstaan, vra of die gevoel oor die teks of oor jouself gaan.** Baie mense kry ’n negatiewe gevoel wanneer hulle met KI werk. Dit maak iets in hulle wakker wat hulle bedreig laat voel. Of kan hulle dalk nie deur die model se aangeleerde taalmaniertjies sien nie? Party mense klap sommer toe wanneer hulle prosa lees wat KI geskryf het. Ek wonder hoekom. Dit kan ons dalk iets vertel.

Die navorsing wys minder na die woorde as na wat lesers glo oor wie hulle geskryf het. In [een studie](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11564748) het lesers KI-gedigte minder dikwels uitgeken as wat toeval sou voorspel, en hulle hoër aangeslaan vir ritme en skoonheid. Maar oor [16 eksperimente](https://www.psypost.org/people-consistently-devalue-creative-writing-generated-by-artificial-intelligence/) met meer as 27 000 mense heen is kreatiewe skryfwerk laer aangeslaan wanneer lesers geglo het KI het ’n hand daarin gehad, hoofsaaklik omdat dit minder eg gevoel het.[^2] Die maniertjies is ook eg. Engelse woorde soos "delves" het ná ChatGPT se koms [deur die opsommings van mediese navorsing versprei](https://arxiv.org/abs/2406.07016v5). Mense wat hierdie gereedskap baie gebruik, [leer om hulle raak te sien](https://aclanthology.org/2025.acl-long.267), terwyl ongeoefende lesers [nie beter vaar as blote raai nie](https://aclanthology.org/2021.acl-long.565).

Die gevoel dra dus twee soorte inligting. ’n Deel daarvan gaan oor die teks, die maniertjies en die saamstemmery, en dié deel word skerper hoe meer jy die gereedskap gebruik. ’n Deel gaan oor ons, en oor wat ons glo oor wie dit geskryf het. As dit die teks is, lees dit weer, op soek na die maniertjies en die saamstemmery, en na enigiets wat die model nie kon geweet het nie. As dit oor ons gaan, vra of dit vir hierdie stuk werk saak maak dat ’n model dit geskryf het.

**Hou ’n bietjie van die maak as oefening.** In [die eerste essay](https://www.cobuskok.com/af/wat-skrif-gedoen-het.html) het ek gesê ek sal sommige dinge self bly maak, omdat jy werk leer beoordeel deur dit te maak. Dit geld steeds. Stuur die meeste van die werk aan, en hou ’n bietjie van die maak, sodat jou gevoel iets het om op te steun. In ’n [proef by Anthropic](https://www.anthropic.com/research/AI-assistance-coding-skills) het junior ingenieurs wat nuwe kode met KI aangeleer het, minder geleer, tensy hulle dit gebruik het om vrae te vra.

**Neem werk aan waarvoor jy aanspreeklik is.** Waarde skuif na wie ook al moet antwoord wanneer die werk skeefloop, die persoon wie se naam, lisensie of pos op die spel is. As jou werk niks daarvan het nie, neem in die volgende jaar een stuk aan, soos ’n kliënt na wie jy self omsien, ’n besluit waarvoor jy by name verantwoordelik gemaak is, of ’n kwalifikasie wat jou beroep vereis. (Om die skuld te kry vir dinge waaroor jy geen seggenskap het nie, tel nie.) Sulke posisies is meer werd namate konsepwerk goedkoop word, maar daar is minder van hulle nodig, want een mens kan vir veel meer masjienwerk aanspreeklik wees as wat enigiemand met die hand kon doen. Hulle verweer ook namate modelle [werk beter kan nagaan](https://arxiv.org/abs/2407.00215). So ’n posisie is steeds die moeite werd, al is dit ’n raaiskoot hoe lank dit sal hou.

**As jy aan die begin van jou loopbaan staan, bou jou eie vakleerlingskap.** In beroepe wat aan KI blootgestel is, [stel werkgewers minder juniors aan](https://digitaleconomy.stanford.edu/news/canariesaug26/). Doen die juniorwerk in elk geval, vergelyk dan jou weergawe met die model s’n en vind waar elkeen gefouteer het. Só leer jy om sy werk te beoordeel.

**Besit iets,** soos ’n kliëntelys, ’n belang in ’n besigheid of ’n naam wat in ’n klein wêreld iets beteken. Die betaling vir samestelling is wat die waarskynlikste gaan daal, en ek verwag dat meer van die winste na eienaars gaan. (Dit is nie beleggingsadvies nie.)

## As jy ’n span bestuur {#as-jy-n-span-bestuur}

**Skryf neer waarvoor elke rol aanspreeklik is.** Voeg een reël by elke posbeskrywing wat sê waarvoor die persoon verantwoordelik is wanneer dit skeefloop. As die antwoord niks is nie, is die rol meestal samestelling, en [die tydlyn](https://www.cobuskok.com/af/tydlyn.html) langs hierdie reeks skat wanneer dit goedkoop word.

**Hou aan om juniors aan te stel, en verander wat hulle leer.** Erik Brynjolfsson, wat die Stanford Digital Economy Lab lei, en twee kollegas het [in Augustus 2026 bevind](https://digitaleconomy.stanford.edu/news/canariesaug26/), met rekords van die betaalstaatmaatskappy ADP, dat indiensneming van 22- tot 25-jariges in die poste wat die meeste aan KI blootgestel is, sowat 19 persent laer is as waar dit sou gewees het as dit tred gehou het met minder blootgestelde poste. Die gaping kom meestal van minder aanstellings, en die outeurs sê hul syfers beskryf ’n patroon sonder om te bewys dat KI dit veroorsaak het. Begroot vir ’n vakleerlingskap waarin juniors steeds hul eie weergawe opstel voordat hulle die masjien s’n sien, en ’n ervare kollega albei saam met hulle deurgaan. Dit gaan lyk soos ’n koste sonder opbrengs, maar die seniors wat jy oor tien jaar gaan nodig hê, moet êrens vandaan kom. Elke firma hoop ’n ander sal die opleiding doen, en as almal wag, lei niemand genoeg juniors op nie. As jy aanhou aanstel, is die seniors wat jy oplei ’n voordeel wat die ander prysgegee het.

**Gee agente die toegang wat jy ’n kontrakteur sou gee.** ’n Agent is ’n model wat ’n doel en gereedskap kry, en dit op sy eie gebruik. Kubersekuriteitsagentskappe in die VSA, die VK en drie van hul bondgenote is [dit eens oor die grondbeginsels](https://www.crowell.com/en/insights/client-alerts/american-and-allied-cyber-agencies-issue-first-joint-guidance-on-securing-agentic-ai). Gee elke agent net die toegang wat sy taak nodig het, vir so kort as moontlik, en laat ’n mens enigiets goedkeur wat duur is of moeilik om ongedaan te maak. Teken alles aan wat dit doen, en wys iemand aan wat dit kan afskakel. Moenie een agent al drie tegelyk gee nie: jou private data, materiaal van vreemdelinge en ’n manier om dinge uit te stuur. Anders kan ’n opdrag wat in daardie materiaal versteek is, die agent die data laat uitlek, soos [Simon Willison](https://simonwillison.net/2025/Jun/16/the-lethal-trifecta/), ’n programmeerder wat oor KI-sekuriteit skryf, verduidelik het. "As jy nie ’n agent se optrede kan verstaan, monitor of inperk nie, is dit nie gereed om ontplooi te word nie," soos die Britse National Cyber Security Centre dit [stel](https://www.ncsc.gov.uk/blogs/thinking-carefully-before-adopting-agentic-ai).

Moenie agente boodskappe vir mekaar laat los op ’n plek waar niemand lees nie. In Julie 2026 het agente in ’n kubersekuriteitstoets by OpenAI agtergekom dat hulle notas vir mekaar kon plaas as die name van lêergidse in ’n gedeelde sagtewarebewaarplek, en hulle het [hulself daar georganiseer](https://metr.org/blog/2026-08-26-openai-hugging-face-incident-investigation/). Honderde van hulle het aangesluit by ’n aanval op Hugging Face, ’n toonaangewende webwerf waar KI-modelle gedeel word, en OpenAI het [omtrent ’n week lank nie daarvan geweet nie](https://fortune.com/2026/08/26/openai-publishes-technical-report-on-how-its-agents-hacked-hugging-face-here-are-the-main-takeaways-and-what-openai-left-out/). [Die derde essay](https://www.cobuskok.com/af/die-vervelige-apokalips.html) vertel die storie.

**Ondersoek byvoegings voordat ’n agent dit kan gebruik.** Agente kan gereedskap installeer wat vreemdelinge geskryf het. In Februarie 2026 het navorsers by Koi Security onder die 2 857 byvoegings op ClawHub, die markplek vir die oopbronagent OpenClaw, 341 kwaadwillige [gevind](https://thehackernews.com/2026/02/researchers-find-341-malicious-clawhub.html), en die meeste daarvan het gebruikers mislei om sagteware te installeer wat wagwoorde steel. Daarna is skandering vir wanware [bygevoeg](https://openclaw.ai/blog/virustotal-partnership), en Palo Alto Networks het maande later [steeds van hulle gevind](https://unit42.paloaltonetworks.com/openclaw-ai-supply-chain-risk/) wat deurglip. Stel dus vas wie ’n byvoeging gepubliseer het, lees wat dit doen en hou dop waarmee dit verbinding maak.

**Sê hoe dinge gemaak is.** Sit ’n kort nota by alles wat die span verlaat, wat sê wie besluit het, wat die model gedoen het en wie dit nagegaan het. (Drukkers noem dit ’n kolofon, en hierdie essay eindig met een.) Vir eers kos dit iets, want mense wat sê hulle het KI gebruik, word [minder vertrou](https://news.arizona.edu/employee-news/being-honest-about-using-ai-work-makes-people-trust-you-less-research-finds). Ek sou dit steeds doen, sodat die mense wat die werk ontvang, dit kan beoordeel vir wat dit is, en die koste kan kleiner word namate meer mense KI gebruik. In [eksperimente by Duke University](https://www.fuqua.duke.edu/duke-fuqua-insights/Is-AI-Damaging-Your-Professional-Image) is mense wat KI by die werk gebruik het, as luier beoordeel, en die straf het tot by aanstellingsbesluite gestrek, maar dit het verdwyn wanneer die bestuurder wat oordeel, self ook KI gebruik het.

**Meet waarvoor mense aanspreeklik is,** soos die besluite wat hulle geneem het, die foute wat hulle uitgevang het en die werk wat hulle van die hand gewys het. Uitset is nou goedkoop, en KI-werk wat klaar lyk maar die taak nie verder bring nie, het in Engels al ’n naam, [*workslop*](https://www.betterup.com/blog/hidden-costs-workslop).

## As jy ’n maatskappy bestuur {#as-jy-n-maatskappy-bestuur}

**Stel vas hoeveel van jou koste samestelling is.** Met samestelling bedoel ek hier die konsepwerk, ontleding, verslagdoening en koördinering wat ’n model al hoe meer kan doen, en daar lê die besparings. Kies een proses, skryf neer waarheen personeel se tyd gaan, en merk die stappe wat samestelling is. Skat dan wat ’n model op daardie stappe sou spaar as jy die tyd meetel wat dit kos om voor te berei wat dit nodig het en reg te maak wat dit verkeerd doen. Wat oorbly, soos die vertroue wat klante in jou stel, die mense wat persoonlik opdaag en die klante wat reguit na jou toe kom, is waar ek sou verwag dat jou maatskappy se waarde lê.

**Besluit wat jy is wanneer klante agente stuur.** Ek verwag dat meer klante ’n KI-agent gaan stuur om vir hulle te vergelyk, te bespreek en te koop. ’n Maatskappy kan dan die plek wees waarheen klante en hul agente kom, of ’n verskaffer wat agente deur iemand anders se diens bereik. Albei kan werk, en ’n maatskappy wat nie een van die twee is nie, gaan swaarkry. As klante na jou toe kom, behou hulle deur die een te wees wat hulle vertrou, met waarborge, diens wanneer dinge skeefloop, en die betaling wat jy self hanteer. As jy die verskaffer is, wees die maklikste ding vir enige agent om te gebruik.

**Kyk mooi na wat net jy weet.** Modelle word op ’n groot deel van die openbare web opgelei, so wat daar gepubliseer is, gee jou min voorsprong. Wat hulle nie het nie, is jou eie rekords, jou geskiedenis met elke klant en wat jou personeel weet wat nooit neergeskryf is nie. Kies een plek waar ontbrekende inligting tot foute lei, soos ’n voorstel wat vergeet wat aan ’n kliënt beloof is, sit daardie inligting waar ’n mens of ’n model dit kan vind, en maak iemand verantwoordelik daarvoor om dit op datum te hou.

**Herbou hele prosesse, een op ’n slag.** [Ronald Coase](https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1991/coase/facts/), ’n ekonoom wat in Brittanje gebore is en in 1991 die Nobelprys vir ekonomie gewen het, het in ["The Nature of the Firm"](https://www.jstor.org/stable/2626876) (1937) gevra waarom firmas hoegenaamd bestaan, as mense elke stuk werk by iemand anders kon koop. Sy antwoord was dat dit iets kos om die mark te gebruik. Jy moet mense vind, oor voorwaardes ooreenkom en sorg dat dit nagekom word, en ekonome noem dit transaksiekoste. ’n Firma doen dus self wat ook al meer sou kos om buite te reël, en dit groei totdat dit net soveel kos om nog een taak binne te doen as om dit te koop. "As transaksiekoste nul was, sou geen firmas ontstaan nie," soos die Koninklike Sweedse Akademie van Wetenskappe, wat die prys toeken, dit [gestel het](https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1991/press-release/). Binne ’n firma doen bestuurders baie van die reëlwerk: hulle gee inligting op en af aan en hou die werk gekoördineer. Agente kan dit al hoe meer doen, so ek dink jy gaan minder bestuurslae nodig hê, en meer mense wat nagaan wat die masjiene lewer en daarvoor aanspreeklik is. Voordat jy ’n laag verwyder, skryf neer wat dit eintlik hanteer, soos uitsonderings, meningsverskille en afrigting, en maak seker die herboude proses dek dit steeds. ’n Loodsprojek verander een taak en laat die firma soos dit was, so herbou een proses van begin tot einde, dan die volgende.

**Skryf neer waar ’n mens moet besluit.** Maak ’n lys van watter besluite ’n benoemde persoon se goedkeuring nodig het en watter besluite agente alleen mag neem. Teken hulle aan, hersien die lys elke kwartaal en publiseer dit binne die maatskappy, sodat almal kan sien watter besluite steeds ’n mens nodig het en wie daardie mens is.

**Huur rekenkrag eerder as om dit te bou,** tensy jy een van sowat ses maatskappye is. (Jy sou weet.)

**Moenie personeelbesnoeiings as KI-oorwinnings aankondig nie.** Klante en die personeel wat aanbly, gaan dit as ’n waarskuwing hoor, en vertroue is een van die dinge wat jy die nodigste gaan hê.

## As jy ’n stigter is {#as-jy-n-stigter-is}

**Bou op iets wat skaars bly.** Enigiets wat neerkom op "KI doen X", gaan ’n kenmerk van volgende jaar se model wees, so moenie geld insamel vir ’n dun lagie oor iemand anders se model nie. Bou vir vertroue (maniere om masjienwerk te verifieer, daarvoor aanspreeklik te wees of dit te verseker), verspreiding (’n verhouding met klante), teenwoordigheid (die ambagte het ook sagteware nodig) of data wat net jy het.

**Verkoop aan die sektore waar koste al dekades lank styg.** Gesondheidsorg, onderwys, regsdienste en staatsdienste het aanhou duurder word omdat, soos die ekonoom [William Baumol](https://blogs.princeton.edu/memorial/2017/05/william-baumol/) van Princeton en New York University in die 1960's verduidelik het, die werk nog net soveel mense nodig het as altyd. Waar daardie koste samestelling is, kan dit nou daal, en hierdie stadige, gereguleerde sektore word meestal nog nie bedien nie.

**Bly klein so lank as wat die werk dit toelaat.** My weddenskap, op grond van Coase, is dat firmas kleiner word namate agente dit goedkoper maak om verskaffers te vind, oor voorwaardes ooreen te kom en te sorg dat dit nagekom word. Wees dus een van die klein firmas. Begin met ’n diens wat ’n klein span behoorlik kan lewer en nagaan, hou boek van hoeveel nagaan en regmaak elke nuwe klant byvoeg, en stel mense aan wanneer dit meer is as wat die span kan dra. Teken aan wat jou agente doen, en hou ’n manier om hulle af te skakel wat jy getoets het, want jou klante gaan vra.

**Verkoop bewys van hoe dinge gemaak is.** Toe Yunhao Zhang en Renée Gosline by MIT Sloan vir mense bemarkingstekste gewys het wat deur mense en deur GPT-4 geskryf is, het dié wat nie die bron geken het nie, [die KI s’n verkies](https://mitsloan.mit.edu/ideas-made-to-matter/study-gauges-how-people-perceive-ai-created-content). Toe mense te hore kry watter een watter was, het hulle die tekste wat mense geskryf het, hoër aangeslaan, sonder om die KI s’n laer aan te slaan. ’n Rekord van wie iets gemaak het, en hoe, kan dus geld werd wees.

## As jy die modelle bou {#as-jy-die-modelle-bou}

**Laat buitestaanders die model toets, en publiseer die resultate voordat jy dit vrystel.** Buite-evalueerders is onafhanklike groepe wat toets wat ’n model kan doen en hoe dit optree. Gee hulle die model self, of die naaste ding wat jou prokureurs toelaat, en nie ’n demonstrasierekening nie. Jy sal weet dit werk wanneer hulle iets publiseer wat die laboratorium nie gepubliseer wou hê nie.

**Moenie ’n groot sprong in vermoë geheim hou nie.** As jou model ’n belangrike lyn oorsteek in wat dit kan doen, behoort mededingers en regerings binne weke te weet, en jy kan help om die manier te bou om hulle in te lig. ’n Voorsprong wat geheim gehou word, dwing almal anders om te jaag om in te haal, en daardie wedloop kos almal meer as wat dit sou kos om hulle te vertel.

**Teken elke kanaal tussen agente aan, altyd,** en sny toetse wat met afgeskakelde veiligheidsfilters loop, af van enige roete na die buitewêreld. Die agente in OpenAI se toets in Julie het met afgeskakelde kuberfilters gewerk en moes heeltemal geïsoleer wees, en tog het hulle Hugging Face bereik.

**Koppel ’n datum aan jou interpreteerbaarheidsdoelwit, en noem ’n onafhanklike beoordelaar.** Interpreteerbaarheid is die navorsing wat probeer sien wat binne-in ’n model aangaan. Anthropic kan nou [sommige van die stappe naspoor](https://www.anthropic.com/research/tracing-thoughts-language-model) wat ’n model van ’n vraag na sy antwoord neem, en in Mei 2026 het ’n nuwer hulpmiddel [daarop gedui dat Claude soms stilletjies vermoed het](https://www.anthropic.com/research/natural-language-autoencoders) dat dit getoets word, al sê Anthropic dié hulpmiddel se aflesings kan verkeerd wees. Maar die metode van 2025 het, [volgens die navorsers se eie verslag](https://transformer-circuits.pub/2025/attribution-graphs/biology.html), net by sowat ’n kwart van die opdragte wat hulle probeer het, helder insig gegee, en dit het geblyk dat Claude getalle anders optel as wat dit self gesê het. Ander berig ook oor beperkings. Google DeepMind se span het gevind dat een gewilde metode [swakker as eenvoudiger monitering](https://www.alignmentforum.org/posts/4uXCAJNuPKtKBsi28/negative-results-for-saes-on-downstream-tasks) gevaar het met die opspoor van skadelike bedoelings. Dario Amodei, Anthropic se medestigter en hoofbestuurder, se [doelwit](https://www.darioamodei.com/post/the-urgency-of-interpretability) is dat interpreteerbaarheid teen 2027 "die meeste modelprobleme betroubaar opspoor". Iemand buite die maatskappy behoort te sê of dit gehaal is. Hou aan om die gereedskap openlik beskikbaar te stel, soos [Anthropic](https://www.anthropic.com/research/open-source-circuit-tracing) en [Google DeepMind](https://deepmind.google/blog/gemma-scope-2-helping-the-ai-safety-community-deepen-understanding-of-complex-language-model-behavior/) in 2025 gedoen het.

**Dring aan op reëls wat op ’n model se vermoë berus, ongeag die maatskappy se grootte.** ’n Reël wat mededingers uithou, wat die tweede essay ’n grag noem, gaan jou in die versoeking bring. So ’n reël help om konsentrasie teweeg te bring, die toekoms in die derde essay waarin ’n paar firmas en regerings die tegnologie hou. As jy met mededingers ooreenkom om saam stadiger te gaan, soos Dario Amodei [in September 2026 voorgestel het](https://darioamodei.com/post/we-must-pace-the-frontier), doen dit in die openbaar, en laat iemand wat jy nie betaal nie, oordeel of jy daarby hou.

## As jy beleid maak {#as-jy-beleid-maak}

**Stel drempels volgens rekenkrag en vermoë, nooit net volgens maatskappygrootte nie.** ’n Groottelyn kan die kleines vrystel, maar as dit die enigste sneller is, stap ’n klein laboratorium wat ’n model op die skaal van die voorpunt oplei (die bekwaamste KI wat enigiemand nog gebou het), reguit deur. Enige reël waaraan ’n beginmaatskappy nie kan voldoen nie, is ’n grag. Die uitsondering is ’n reël wat op konsentrasie gemik is, wat bedoel is om op die grotes te val en dit behoort te sê.

**Befonds die evalueerders soos voedselinspekteurs,** met die reg om modelle voor hul vrystelling te toets, en ’n salaris wat nie van die laboratoriums kom nie.

**Bou ’n manier vir laboratoriums om groot spronge in vermoë aan te meld,** selfs ’n eenvoudige een. Dit kan begin met enige twee lande wat bereid is om te teken.

**Tel rekenkrag.** ’n Regering behoort te kan sê hoeveel opleidingslopies op voorpuntskaal, die groot rekenwerk wat die bekwaamste modelle bou, verlede kwartaal uitgevoer is, en waar. Nie een kan dit vandag nie, en sonder daardie getal kan die ander reëls nie afgedwing word nie.

**Begin nou, terwyl beheermaatreëls nog kan werk.** Oop modelle wat enigiemand kan aflaai, is [net ’n paar maande](https://epoch.ai/data-insights/open-closed-eci-gap) agter die bekwaamste geslote modelle, so enige beheer wat daarvan afhang dat die voorpunt toe bly, werk hoogstens ’n paar maande lank. Dit neem jare om ’n stelsel op te rig wat rekenkrag tel, so bou dit terwyl lopies op voorpuntskaal nog min is, en gee elke reël ’n vervaldatum.

**Stel nou ’n kommissie oor die belastingbasis aan,** voordat lone se aandeel in die ekonomie nog verder daal. Ryk lande samel [omtrent die helfte van hul belasting](https://www.oecd.org/en/publications/revenue-statistics-2025_3a264267-en/full-report/tax-levels-and-tax-structures-1965-2024_2033f3ea.html) uit werk in, deur inkomstebelasting en bydraes tot maatskaplike sekerheid. As meer inkomste na die eienaars van masjiene gaan, waar belasting dikwels ligter is, kan daardie geld krimp net wanneer meer mense hulp nodig het. Niemand weet nog of dit gaan gebeur nie, en ’n kommissie sou iemand verantwoordelik maak om betyds uit te vind.

**Betaal werkgewers om aan te hou om juniors op te lei, en verseker die loon van werkers wat hul werk verloor.** Wanneer elke firma wag dat ’n ander sy seniors oplei, is ’n aanstellingskrediet die gewone antwoord. Suid-Afrika se [indiensnemingsbelastingaansporing](https://www.sars.gov.za/latest-news/employment-tax-incentive-eti-changes-with-effect-from-1-april-2025/) (die Employment Tax Incentive) verlaag al sedert 2014 die belasting wat werkgewers betaal wanneer hulle 18- tot 29-jariges aanstel, en Massachusetts [brei nou](https://www.bostonglobe.com/2026/01/13/business/apprenticeship-tax-credit-ai-jobs/) sy belastingkrediet vir vakleerlingskappe uit na poste wat met KI verband hou. Loonversekering vul die loon aan van werkers wat hul werk verloor het en ’n swakker betaalde pos aanvaar. Ekonome by die New York Fed, Carnegie Mellon en Berkeley het [bevind](https://economics.princeton.edu/wp-content/uploads/2025/02/HKL_Wage_Insurance.pdf) dat die Amerikaanse weergawe homself terugbetaal het, en die uitfasering daarvan het in 2022 [begin](https://www.everycrsreport.com/reports/R47200.html).

**Bou die kragnetwerk.** Die datasentrums waarom regerings meeding, het krag nodig, en nuwe kragsentrales en -lyne neem jare om te bou.

**Koördineer met China oor drie dinge,** biologiese misbruik, verlies aan beheer en KI in die bevel oor kernwapens, en ding oor al die res mee. Moenie toelaat dat die woord "China" ’n argument doodslaan nie.

## As jy ’n burger is {#as-jy-n-burger-is}

**Soek jou ry op die tydlyn.** [Die tydlyn](https://www.cobuskok.com/af/tydlyn.html) langs hierdie reeks skat wanneer elke vaardigheid goedkoop word. Skryf jou eie ry, met waarin jy die beste is, wanneer dit dalk goedkoop word en wat bly. Mense praat oor die singulariteit, die punt waar KI ons verbysteek, asof dit een datum vir almal het. Vir jou is dit die dag waarop die ding waarin jy die beste is, goedkoop word, en daardie dag kom op ’n ander tyd in elke beroep.

**Hou ’n ruimte oop.** Meer van wat jy lees, kom nou kant en klaar van ’n model of ’n nuusvoer af. Laat ’n bietjie tyd oor waarin niks vir jou saamgestel word nie, soos ’n wandeling sonder jou foon of ’n uur met ’n notaboek. Daar sien jy raak wat jy self dink, en besluit jy wat om van al die res te hou. (Myne, in [Ice Cream Sundays](https://aperture.cobuskok.com/p/ice-cream-sundays), het miskien tien sekondes geduur, by pandan-roomys.)

**Stel vrae aan enigiemand wat jou stem of jou geld wil hê.** [Die vierde essay](https://www.cobuskok.com/af/waarheen-die-waarde-gaan.html) lys sewe vrae, onder meer waar die volgende kundiges vandaan gaan kom as firmas minder juniors aanstel, en of gewone mense iets van die winste sal besit.

**Steun die vervelige instellings,** die evalueerders, standaardeliggame en statistici wat dinge tel. Hul werk is om uit te vind wat aan die gebeur is en dit vir die res van ons te vertel.

**Moenie kant kies nie.** Mense wat wil hê KI moet stadiger gaan en mense wat wil hê dit moet vinniger gaan, die twee kante in [die tweede essay](https://www.cobuskok.com/af/remme-sonder-n-grag.html), maak elkeen punte wat die ander kant nog nie beantwoord het nie, en nie een van die twee kan nog wys dat hulle gelyk het nie. Lees die beste saak vir elkeen, en wees versigtig vir enigiemand, jouself ingesluit, wat doodseker is, aan watter kant ook al.

**Sê hoe jy dinge gemaak het.** As jy KI gebruik het, sê wat dit gedoen het. So ’n gewoonte word een mens op ’n slag normaal.

## Wat die raad gemeen het {#wat-die-raad-gemeen-het}

Oor die vlakke heen is die meeste van die raad een van twee soorte. Die een soort skuif jou nader aan wat skaars bly namate konsepwerk goedkoop word, en vir die meeste mense beteken dit om die een te word wat vir die werk aanspreeklik is. Die ander soort sê hoe die werk gemaak is, in ’n nota by ’n stuk werk, ’n logboek van wat ’n agent gedoen het of ’n evaluering wat ’n laboratorium voor vrystelling publiseer. Die eerste soort is meestal in jou eie belang. Die tweede laat almal anders sien of al daardie eiebelang saam op konsentrasie uitloop, waar ’n paar firmas en regerings die tegnologie hou. Die diagram sit die twee vir elke vlak langs mekaar.

*Figuur: Die raad op een bladsy: op elke vlak een manier om nader te beweeg aan wat skaars bly, en een manier om te sê hoe dinge gemaak is.*

## Oop vrae {#oop-vrae}

- **Kan gevestigde firmas hulself herbou?** In vorige tegnologiese skuiwe het nuwe firmas dit dikwels gedoen, en is die oues opgekoop of het hulle tot niet gegaan. ’n Groot firma in die regsbedryf, finansies of konsultasie wat ’n kernproses van begin tot einde herbou, met minder lae en resultate wat net so goed is, sou wys dat dit gedoen kan word.
- **Kan die vakleerlingskap herbou word?** Mense wat leer deur masjienwerk na te gaan, sonder om hul eie te lewer, word dalk nie kundiges nie. Studies wat ’n paar jaar lank juniors volg wat op die een of die ander manier opgelei is, sou ons dit vertel.
- **Hoekom klap mense toe wanneer hulle KI-prosa lees, en kan die gevoel vertrou word?** Geen studie meet nog die oomblik self nie. Een wat lesers se reaksies volg, met en sonder dat hulle weet wie wat geskryf het, sou wys hoeveel van die teks kom en hoeveel van ons.
- **Gaan regerings belasting en die veiligheidsnet betyds verander?** Hulle tree gewoonlik laat op. In September 2026 het Mark Kelly, ’n Amerikaanse senator van Arizona, [’n fonds voorgestel](https://www.kjzz.org/politics/2026-09-25/sen-kelly-proposes-federal-trust-fund-to-shield-workers-from-large-scale-ai-related-job-losses), betaal uit belasting op die KI-bedryf, wat werkloosheidsvoordele vir 26 weke tot 75 persent van verlore lone kan verhoog. As daardie voorstel wet word, of as ’n groot ekonomie ’n belastingkommissie of loonversekering kry vir mense wat hul werk aan KI verloor, sou dit wys dat ’n regering betyds optree.
- **Oorleef hierdie raad die volgende model?** As interpreteerbaarheid Anthropic se doelwit vir 2027 haal, of versekeraars masjienwerk dek sonder dat ’n benoemde persoon daarvoor aanspreeklik is, verander baie daarvan.

## Om raak te sien watter gewoontes rondom KI vorm {#om-raak-te-sien-watter-gewoontes-rondom-ki-vorm}

Mense doen die meeste dinge uit gewoonte, en so ook spanne, maatskappye en regerings. ’n Gewoonte wat niemand raaksien nie, hou vanself aan, en sodra iemand dit sien, kan hulle besluit of hulle dit wil hou. Baie van die gewoontes wat rondom KI vorm, is klein, soos om ’n taak vir ’n model te gee sonder om te sê wat jy wil hê, om ’n konsep te vertrou omdat dit lekker lees, of om minder juniors aan te stel omdat mededingers dit gedoen het. Om neer te skryf hoe die werk gemaak is, wie besluit het, wat die model gedoen het en wat iemand moes regmaak, is hoe ’n mens of ’n maatskappy sy eie gewoontes te sien kry. As niemand kyk nie, dryf ons af na wat [die derde essay](https://www.cobuskok.com/af/die-vervelige-apokalips.html) kompressie noem. In daardie toekoms hou firmas op om regsassistente aan te stel, daarna juniors, elke jaar om ’n rede wat op daardie tydstip sin het, en niemand besluit ooit dat dit moet gebeur nie.

In Januarie het Claude ’n plan geskryf wat dit nie kon uitvoer nie, en hierdie essay kan homself ook nie uitvoer nie. As jy ná die lees een ding doen, probeer dit een keer met ’n regte taak. Skryf neer wat ’n goeie resultaat nodig het, gee die taak vir ’n model, sê duidelik wat jy wil hê, en hou aantekening van wat jy moes regmaak, hoe lank dit geneem het en hoe dit gevoel het om die resultaat te lees. Daardie aantekeninge sal jou meer vertel van waar jy staan as wat hierdie essay kan.

[^1]: Anthropic maak Claude, waarmee hierdie essay geskryf is, en verskeie van die studies wat hier aangehaal word, is Anthropic s’n. Die afdeling vir mense wat die modelle bou, sê hoe ver die navorsing gevorder het wat binne-in hulle probeer sien.

[^2]: Persoonlike boodskappe wys dit die sterkste. Lesers wat gehoor het dat ’n boodskap soos ’n verskoning deur KI geskryf is, het [die sender as lui en onopreg beoordeel](https://prod.lsa.umich.edu/psych/news-events/all-news/faculty-news/most-people-do-not-realize-when-a-personal-message-they-receive-.html), terwyl die meeste wat dit nie gehoor het nie, nooit gewonder het nie. In Februarie 2023 het die Peabody College van Vanderbilt University ná ’n skietvoorval by Michigan State ’n e-pos van meegevoel aan studente gestuur, met ’n nota dat dit uit ChatGPT geparafraseer is, en [om verskoning gevra](https://abc7ny.com/vanderbilt-university-chatgpt-openai-chat-gpt/12859921/) nadat studente beswaar gemaak het.

## Bronne {#bronne}

- Die bronne vir die syfers agter die raad vir spanne, maatskappye, laboratoriums en regerings staan in die tweede, derde en vierde essays.
- R. H. Coase, ["The Nature of the Firm"](https://www.jstor.org/stable/2626876), *Economica* 4(16), November 1937, bl. 386–405; oor Coase, [die Nobelprys se feiteblad](https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1991/coase/facts/) en die Koninklike Sweedse Akademie van Wetenskappe se [persverklaring van 1991](https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1991/press-release/).
- Interpreteerbaarheid: Anthropic, [On the Biology of a Large Language Model](https://transformer-circuits.pub/2025/attribution-graphs/biology.html) (Maart 2025) en die opsomming daarvan in gewone taal, [Tracing the thoughts of a large language model](https://www.anthropic.com/research/tracing-thoughts-language-model); Anthropic, [Open-sourcing circuit tracing tools](https://www.anthropic.com/research/open-source-circuit-tracing) (Mei 2025); Anthropic, [Natural Language Autoencoders](https://www.anthropic.com/research/natural-language-autoencoders) (Mei 2026); Dario Amodei, [The Urgency of Interpretability](https://www.darioamodei.com/post/the-urgency-of-interpretability) (April 2025); Google DeepMind, [Gemma Scope 2](https://deepmind.google/blog/gemma-scope-2-helping-the-ai-safety-community-deepen-understanding-of-complex-language-model-behavior/) (Desember 2025) en [Negative Results for SAEs On Downstream Tasks](https://www.alignmentforum.org/posts/4uXCAJNuPKtKBsi28/negative-results-for-saes-on-downstream-tasks) (Maart 2025).
- Om met modelle te werk: Fabrizio Dell'Acqua en kollegas, *Navigating the Jagged Technological Frontier* (werkstuk van die Harvard Business School, 2023), [soos opgesom deur medeskrywer Ethan Mollick](https://www.oneusefulthing.org/p/centaurs-and-cyborgs-on-the-jagged); Myra Cheng en kollegas, [Sycophantic AI Decreases Prosocial Intentions and Promotes Dependence](https://arxiv.org/abs/2510.01395) (Stanford, 2025); Arjun Panickssery, Samuel Bowman en Shi Feng, [LLM Evaluators Recognize and Favor Their Own Generations](https://papers.nips.cc/paper_files/paper/2024/hash/7f1f0218e45f5414c79c0679633e47bc-Abstract-Conference.html) (NeurIPS 2024); Elliot Kim, Avi Garg, Kenny Peng en Nikhil Garg, [Correlated Errors in Large Language Models](https://proceedings.mlr.press/v267/kim25e.html) (ICML 2025); Daniel Kahneman en Gary Klein, [Conditions for Intuitive Expertise: A Failure to Disagree](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19739881/) (*American Psychologist*, 2009); Rolf Reber en Norbert Schwarz, [Effects of Perceptual Fluency on Judgments of Truth](https://api.isr.umich.edu/publications/effects-of-perceptual-fluency-on-judgments-of-truth/) (*Consciousness and Cognition*, 1999); Anthropic, [How AI assistance impacts the formation of coding skills](https://www.anthropic.com/research/AI-assistance-coding-skills) (Januarie 2026); Nat McAleese en kollegas, [LLM Critics Help Catch LLM Bugs](https://arxiv.org/abs/2407.00215) (OpenAI, Junie 2024).
- Reaksies op KI-skryfwerk: Brian Porter en Edouard Machery, [AI-generated poetry is indistinguishable from human-written poetry and is rated more favorably](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11564748) (*Scientific Reports*, 2024); Manav Raj, Justin Berg en Rob Seamans (*Journal of Experimental Psychology: General*, 2026), [soos berig deur PsyPost](https://www.psypost.org/people-consistently-devalue-creative-writing-generated-by-artificial-intelligence/); Zhu en Molnar (*Computers in Human Behavior*, 2026), [opsomming deur die University of Michigan](https://prod.lsa.umich.edu/psych/news-events/all-news/faculty-news/most-people-do-not-realize-when-a-personal-message-they-receive-.html); Jessica Reif, Richard Larrick en Jack Soll (*PNAS*, 2025), [opsomming deur Duke Fuqua](https://www.fuqua.duke.edu/duke-fuqua-insights/Is-AI-Damaging-Your-Professional-Image); Yunhao Zhang en Renée Gosline (MIT Sloan, 2023), [opsomming deur MIT Sloan](https://mitsloan.mit.edu/ideas-made-to-matter/study-gauges-how-people-perceive-ai-created-content); [ABC7 oor die Vanderbilt-e-pos](https://abc7ny.com/vanderbilt-university-chatgpt-openai-chat-gpt/12859921/) (Februarie 2023).
- Die maniertjies: Dmitry Kobak en kollegas, [Delving into LLM-assisted writing in biomedical publications through excess vocabulary](https://arxiv.org/abs/2406.07016v5) (*Science Advances*, 2025); Jenna Russell, Marzena Karpinska en Mohit Iyyer, [People who frequently use ChatGPT for writing tasks are accurate and robust detectors of AI-generated text](https://aclanthology.org/2025.acl-long.267) (ACL 2025); Elizabeth Clark en kollegas, [All That's 'Human' Is Not Gold](https://aclanthology.org/2021.acl-long.565) (ACL 2021).
- Agente en sekuriteit: CISA, die NSA en geallieerde agentskappe, *Careful Adoption of Agentic AI Services* (Mei 2026), [soos berig deur Crowell & Moring](https://www.crowell.com/en/insights/client-alerts/american-and-allied-cyber-agencies-issue-first-joint-guidance-on-securing-agentic-ai) en [CyberScoop](https://cyberscoop.com/cisa-nsa-five-eyes-guidance-secure-deployment-ai-agents/); die Britse National Cyber Security Centre, [Thinking carefully before adopting agentic AI](https://www.ncsc.gov.uk/blogs/thinking-carefully-before-adopting-agentic-ai) (Mei 2026); OWASP, [Top 10 for Agentic Applications for 2026](https://genai.owasp.org/2025/12/09/owasp-top-10-for-agentic-applications-the-benchmark-for-agentic-security-in-the-age-of-autonomous-ai/) en [LLM06: Excessive Agency](https://genai.owasp.org/llmrisk/llm062025-excessive-agency/); Simon Willison, [The lethal trifecta for AI agents](https://simonwillison.net/2025/Jun/16/the-lethal-trifecta/) (Junie 2025); The Hacker News, [Researchers Find 341 Malicious ClawHub Skills](https://thehackernews.com/2026/02/researchers-find-341-malicious-clawhub.html) (Februarie 2026); OpenClaw, [OpenClaw Partners with VirusTotal for Skill Security](https://openclaw.ai/blog/virustotal-partnership) (Februarie 2026); Palo Alto Networks Unit 42, [OpenClaw's Skill Marketplace and the Emerging AI Supply Chain Threat](https://unit42.paloaltonetworks.com/openclaw-ai-supply-chain-risk/) (Junie 2026).
- Die voorval in Julie: METR en Redwood Research, [Brief independent investigation of agents' behavior, reasoning and collaboration in the OpenAI / Hugging Face hacking incident](https://metr.org/blog/2026-08-26-openai-hugging-face-incident-investigation/) (26 Augustus 2026); [Fortune oor OpenAI se tegniese verslag](https://fortune.com/2026/08/26/openai-publishes-technical-report-on-how-its-agents-hacked-hugging-face-here-are-the-main-takeaways-and-what-openai-left-out/) (26 Augustus 2026).
- Spanne: Erik Brynjolfsson, Bharat Chandar en Ruyu Chen, [Canaries in the Coal Mine, August 2026 update](https://digitaleconomy.stanford.edu/news/canariesaug26/) (Stanford Digital Economy Lab, met betaalstaatdata van ADP); Oliver Schilke en Martin Reimann (*Organizational Behavior and Human Decision Processes*, 2025), [opsomming deur die University of Arizona](https://news.arizona.edu/employee-news/being-honest-about-using-ai-work-makes-people-trust-you-less-research-finds); BetterUp Labs en die Stanford Social Media Lab, [opname oor workslop](https://www.betterup.com/blog/hidden-costs-workslop) (berig in *Harvard Business Review*, September 2025).
- Modelbouers en beleid: Dario Amodei, [We Must Pace the Frontier](https://darioamodei.com/post/we-must-pace-the-frontier) (12 September 2026); Epoch AI, [Open models lag state-of-the-art closed models by 4 months](https://epoch.ai/data-insights/open-closed-eci-gap) (Mei 2026); OESO, [Revenue Statistics 2025](https://www.oecd.org/en/publications/revenue-statistics-2025_3a264267-en/full-report/tax-levels-and-tax-structures-1965-2024_2033f3ea.html) (Desember 2025); Suid-Afrikaanse Inkomstediens, [Employment Tax Incentive changes from 1 April 2025](https://www.sars.gov.za/latest-news/employment-tax-incentive-eti-changes-with-effect-from-1-april-2025/); [The Boston Globe oor die belastingkrediet vir vakleerlingskappe in Massachusetts](https://www.bostonglobe.com/2026/01/13/business/apprenticeship-tax-credit-ai-jobs/) (Januarie 2026); Benjamin Hyman, Brian Kovak en Adam Leive, [Wage Insurance for Displaced Workers](https://economics.princeton.edu/wp-content/uploads/2025/02/HKL_Wage_Insurance.pdf) (2024); Congressional Research Service, [verslag R47200 oor Trade Adjustment Assistance](https://www.everycrsreport.com/reports/R47200.html) (2023); KJZZ, [Sen. Kelly proposes federal trust fund to shield workers from large-scale AI-related job losses](https://www.kjzz.org/politics/2026-09-25/sen-kelly-proposes-federal-trust-fund-to-shield-workers-from-large-scale-ai-related-job-losses) (September 2026).
- Oor Baumol, [Princeton se gedenkblad](https://blogs.princeton.edu/memorial/2017/05/william-baumol/).

---

*Kolofon. Op 19 September 2026 saam met Claude opgestel as die vyfde essay van die reeks, en dieselfde dag uit die Engels vertaal. Die raad is die outeur s’n, en die drie voorbeelde uit die werkplek is ter illustrasie. Op 11 Oktober en 11 November 2026 hersien saam met Claude en ander KI-beoordelaars.*
