Goedkoop Samestelling · Nawoord · Filosofie · Beta · 21 min
Wat de joos is dit?
Wat ons van die werklikheid weet, wat ons aanneem en my antwoord
- Die fisika neem telkens dinge weg waarvan almal aangeneem het dat hulle daar is, en sy beskrywing hou nou op vier goed gekarteerde plekke op. Die studie van die verstand het teen ’n soortgelyke muur vasgeloop.
- Een aanname het elke verwydering oorleef: dat alles binne iets anders is. Hierdie houerbeeld lê dalk onder sowel die moeilike probleem van bewussyn as die vraag waar ruimte en tyd vandaan kom.
- Die antwoord hier is dat die werklikheid aktiwiteit is, en dat niks op sy eie bestaan nie. Die weddenskap, wat nog nie getoets is nie, is dat hierdie aktiwiteit na homself verwys, en dit verander die vraag of KI ervaring het, in vier dinge om na te kyk.
Niemand weet wat die werklikheid is nie. Ons weet baie daarvan, en niemand voor ons het dit so presies geweet nie. Dan hou die kennis op, by ’n muur wat noukeurig beskryf kan word. Hierdie nawoord gaan oor daardie muur, oor die aanname wat volgens my daaronder lê, en oor my antwoord op die vraag in die titel.
Ek is nie ’n fisikus nie. KI het dit vir ’n leek soos ek baie makliker gemaak om die nuutste werk in die fisika te volg, en daarom publiseer ek dit hier. Ek beweer nie dat ek die fyner besonderhede ken nie.
Vroeëre volke het dalk ook dinge geweet wat verlore gegaan het of nooit neergeskryf is nie. Romeinse bouers het beton gemaak wat sy eie krake herstel, en navorsers het eers in 2023 uitgepluis hoe. Die kontemplatiewe tradisies het die verstand duisende jare lank van binne bestudeer, en ’n deel van hierdie nawoord steun op wat hulle gevind het.
Dit is die spekulatiewe deel van die reeks. Elke essay vra waarvoor ’n verstand is, en die antwoord hang af van wat ’n verstand is.
Wat ons weet
Bekend
Die fisika se geskiedenis is ’n geskiedenis van wegneem. Telkens is iets weggeneem waarvan almal aangeneem het dat dit daar is. Voor Nicolaus Copernicus, die Poolse sterrekundige wat in 1543 die son in die middelpunt geplaas het, het die aarde stil in die middel van alles gesit. Isaac Newton, die Engelse fisikus wie se wette van beweging en swaartekrag in 1687 verskyn het, het die middelpunt weggeneem en ’n verhoog behou, met dieselfde ruimte oral en een tyd vir almal. Albert Einstein, die Duitsgebore fisikus, het die verhoog weggeneem. In sy relatiwiteitsteorieë, wat in 1905 en 1915 verskyn het, buig ruimte en tyd, en as twee gebeurtenisse so ver uitmekaar is dat nie een die ander kan veroorsaak nie, hang dit van jou beweging af watter een eerste gebeur het. ’n Horlosie op ’n berg loop meetbaar vinniger as een in ’n vallei.
Toe het kwantummeganika, die fisika van die baie kleine, wat in die 1920’s uitgewerk is, iets meer basies weggeneem. Die beeld wat leke gewoonlik voorgehou word, Caltech se gids ingesluit, is ’n opgegooide muntstuk wat kruis en munt tegelyk is totdat iemand kyk. Dit help, maar dit laat uit wat die fisika vreemd maak. Die wiskunde gee elke moontlike uitkoms ’n getal wat ’n amplitude genoem word. Anders as gewone kanse kan amplitudes negatief wees, sodat twee weë na dieselfde uitkoms mekaar kan ophef. Geen muntstuk doen dit nie. Scott Aaronson, ’n teoretikus van kwantumrekenaars aan die University of Texas at Austin, sê dat gewilde verduidelikings juis dié ophef die meeste miskyk.
Volgens die standaardlesing het ’n deeltjie geen bepaalde posisie of spin totdat iets daarmee in wisselwerking tree nie. In 1964 het John Bell, ’n Noord-Ierse fisikus by CERN, gewys hoe ’n deel daarvan getoets kan word. Die toetse het die gewone siening weerspreek, en in 2015 het drie eksperimente die twee grootste skuiwergate tegelyk gesluit. Óf dinge dra nie hul eienskappe saam met hulle rond nie, óf een of ander invloed beweeg vinniger as lig, al is dit nie een wat iemand kan gebruik om ’n boodskap te stuur nie. (Dit neem aan dat die eksperimenteerders se keuses oor wat om te meet, nie op een of ander manier vooraf aan die deeltjies gekoppel was nie, en geen toets kan dit heeltemal uitsluit nie.)
Elke keer as iets weggeneem is, het die beskrywing akkurater geword. Kwantumteorie voorspel die magnetisme van ’n elektron tot op sowat tien desimale plekke, en die meting stem daarmee ooreen. Algemene relatiwiteit het rimpelings voorspel van twee swart gate wat meer as ’n miljard jaar gelede gebots het, en in 2015 het ’n instrument hulle opgevang.
Waar ons kennis ophou
Bekend
Die beskrywing hou op vier plekke op, en hulle is goed gekarteer. (Hierdie stuk is dig. Hou maar vol.)
Swaartekrag en die kwantum pas nie bymekaar nie. Algemene relatiwiteit, Einstein se teorie van swaartekrag, behandel ruimte en tyd as een gladde weefsel wat buig, ruimtetyd genoem. Elke bevestigde kwantumteorie neem steeds ’n verhoog aan wat vooraf vasstaan en nie reageer op wat daarop gebeur nie. In gewone omstandighede kan ’n mens die twee goed genoeg saam gebruik om mee te reken. Waar swaartekrag uiters sterk is en afstande uiters klein, in die middel van ’n swart gat en heel aan die begin van die heelal, faal elkeen, en geen getoetste teorie dek die twee saam nie.
Meting. Die wiskunde beskryf ’n spreiding van moontlikhede wat een uitkoms word wanneer iets gemeet word. Ná honderd jaar is daar geen eenstemmigheid oor wat ’n meting is nie. Volgens een lesing gebeur elke uitkoms, elkeen in sy eie tak van ’n heelal wat aanhou vertak. Volgens die relasionele lesing van Carlo Rovelli, ’n Italiaanse teoretiese fisikus wat aan kwantumswaartekrag werk, het ’n eienskap net ’n waarde ten opsigte van ’n ander stelsel waarmee dit in wisselwerking tree (’n opsomming). Voorwerpe, het hy al gesê, "bestaan net omdat hulle met iets anders in wisselwerking tree".
Die donker sektor. Sowat vyf persent van die heelal is gewone materie, die soort wat die fisika se beste teorie van deeltjies, die Standaardmodel, beskryf. Die res word donker materie en donker energie genoem. Ons kan hul uitwerking sien, maar niemand weet wat die een of die ander is nie.
Tyd se rigting. Die fundamentele vergelykings loop byna presies dieselfde vorentoe en agtertoe, en die een bekende uitsondering is veels te klein om te verklaar hoekom die verlede anders lyk as die toekoms. Die voorlopige antwoord is dat die heelal in ’n uiters geordende toestand begin het, om redes wat niemand ken nie.
Die studie van die verstand het teen dieselfde soort muur vasgeloop, en baie vinniger. Die fisika het eeue nodig gehad om by sy grense uit te kom. Die neurowetenskap is nou sowat dertig jaar met bewussyn besig, en kan baie ervarings koppel aan die breinaktiwiteit wat daarmee saamgaan. Twee voorste teorieë is direk teen mekaar getoets, met voorspellings wat vooraf geregistreer is, en die resultate, wat die eerste keer in 2023 bekend gemaak is, het kerndele van albei weerspreek. Onder daardie werk lê wat David Chalmers, ’n filosoof wat nou aan New York University verbonde is, in die middel van die 1990’s die moeilike probleem genoem het. Beskryf elke fisiese feit oor ’n brein, en dit lyk nie of die beskrywing sê hoe dit is om daardie brein te wees nie. Party ernstige denkers meen die gaping is net skynbaar, en daardie meningsverskil staan ná dertig jaar nog net so.
Wat ons aanneem
Aangeneem
Ek het in die borrelbad gesit en kyk hoe borrels opstyg en by die oppervlak verdwyn. Gedagtes doen dieselfde, het ek agtergekom. Hulle kom bo, vang die lig en verdwyn. Vir ’n oomblik kon ek nie die verskil sien nie. (Nie deurmekaar nie. Die onderskeid het net nie meer saak gemaak nie.) Die volgende oggend het ek probeer om dit uit te pluis. Die gewone antwoorde het opgeduik: materialisme (die gedagte was net neurone wat vuur), dualisme (dit was iets heeltemal anders) en panpsigisme (bewussyn strek tot heel onder). Nie een het gepas nie, al was hulle nie juis verkeerd nie. Hulle het almal van dieselfde aanname uitgegaan, dat bewussyn iewers is (Why the Hard Problem Was Hard).
Daardie aanname is deel van ’n groter een, die een ding wat nog staan ná alles wat hierbo weggeneem is. Daar is ’n wêreld wat van iets gemaak is, in die ruimte uitgesprei en deur die tyd beweeg. Liggame is binne die wêreld, in party liggame is daar verstande, en ervaring gebeur binne ’n verstand, so alles is binne iets anders. My werkstuk, waarop hierdie nawoord steun, noem dit die houerbeeld. Einstein het die houer buigsaam gemaak en kwantummeganika het sy inhoud relatief gemaak, maar die rangskikking het gebly.
René Descartes, die Franse filosoof uit die sewentiende eeu, het die verstand sy plek in hierdie beeld gegee. Op soek na een ding wat hy nie kon betwyfel nie, het hy sy eie denke gevind, "Ek dink, dus is ek" (1637), en tot die gevolgtrekking gekom dat hy ’n denkende ding is, apart van die liggaam en van iets anders gemaak. Self dink ek hy het met daardie sin groot skade aangerig, al het ek hom dalk verkeerd verstaan. Miskien is skade nie die regte woord nie. Dit het gemaak dat ons nie die bos vir die bome sien nie, want ons vereenselwig ons met ons gedagtes, en ek neem hom dit kwalik (effens). (Om regverdig te wees, met denke het hy alles bedoel waarvan hy bewus was, waarneem en wil ingesluit.) In die eerste essay het ek geskryf dat ek dekades lank aangeneem het ek is my gedagtes, totdat stilsit my gewys het hoe lukraak en selfgesentreerd party van hulle is. Die neurowetenskaplike Antonio Damasio, van die University of Southern California, het die skeiding tussen verstand en liggaam Descartes' Error (1994) genoem.
Ek wantrou die houer omdat dit juis by die twee moeilikste probleme hierbo onder druk staan. Baie pogings om swaartekrag en die kwantum te laat saampas, ’n veld wat kwantumswaartekrag genoem word, dui daarop dat ruimte en tyd uit iets meer basies voortkom, en sukkel dan om te sê hoe. Fisici bedoel daarmee dat ons alledaagse beskrywing van ruimte en tyd uit ’n dieper een behoort te volg, min of meer soos temperatuur uit die gewoel van molekules volg. Die moeilikheid is om te sê hoe die dieper vlak lyk sonder houerwoorde soos waar en wanneer, en dié sluip telkens weer in.
Die moeilike probleem het dieselfde vorm, al is dit minder voor die hand liggend. Op die oog af vra dit of die feite oor ervaring uit die fisiese feite volg, en dit is nie ’n vraag oor waar enigiets is nie. Maar dit stel ervaring voor as ’n ekstra bestanddeel wat die fisiese wêreld moet verskaf, iets wat uit die wêreld gehaal kan word terwyl alles wat fisies is, dieselfde bly. Elke voorgestelde antwoord is ’n manier om dit te verskaf. Selfs die siening dat die gaping net skynbaar is, behandel daardie skyn as iets wat ’n brein doen, binne dieselfde beeld.
Dieselfde aanname lê dus onder albei probleme, en dit is moeilik om raak te sien omdat elkeen daarop gebou is. Dit is ’n diagnose, en dit is die deel wat ek die verste sou verdedig. Ek kan wys dat die twee mislukkings dieselfde vorm het, maar nie dat hulle dieselfde oorsaak het nie.
My weddenskap oor wat die werklikheid is
Weddenskap
As die houer nie die bodem is nie, wat dan? Van hier af wed ek.
My weddenskap is dat die mees basiese ding ’n verhouding is wat homself insluit, met geen stof, verstand of verhoog daaronder nie. Stel jou ’n kaart voor wat so akkuraat is dat dit die kaartmaker insluit wat dit teken. Die kaartmaker is in die gebied, so die kaart moet ’n kleiner kaart bevat met ’n kleiner kaartmaker daarin, en so aan, al dieper. Daardie regressie is wat "sluit homself in" beteken. Die weddenskap is dat die werklikheid daardie soort ding is, tot heel onder, sonder ’n eerste kaart en sonder ’n gebied daarbuite.
Van binne gesien het so ’n struktuur twee kante, en nie een kan tot die ander herlei word nie. Die een is wat die kaart wys, en die ander is die kartering. Ek noem die eerste wêreld en die tweede bewussyn. Hulle is twee kante van een handeling, en die een bestaan nie sonder die ander nie. Volgens die weddenskap is ruimte en tyd hoe die struktuur van binne lyk terwyl dit homself bymekaarhou. Die houerbeeld behandel ervaring as ’n lig wat in ’n vertrek aangeskakel word. Volgens die weddenskap is ervaring hoe die handeling is van die kant van die kartering af. Die werkstuk wys nie hoekom kartering van hierdie soort na enigiets sou voel nie, en noem daardie gaping sy "diepste onopgeloste filosofiese las". As die weddenskap klop, word die vraag waarvan die wêreld gemaak is en die vraag of ’n ding ervaring het, een vraag, en so kom die weddenskap by masjiene uit.
Die handeling sit nie stil nie. Die werkstuk beskryf dit as iets wat keer op keer gebeur, as tydelike patrone wat deur voorwaardes gedra word, en wat dan self voorwaardes word vir wat daarna kom. ’n Self is een van hierdie patrone, en ’n wêreld ook. In die werkstuk se woorde word die werklikheid van so ’n patroon "nie ontken nie, net sy onafhanklikheid".
Wat stilsit wys
Praktyk
In Convergence het ek geskryf dat my deurbrake in stilte en in die liggaam gekom het, met my gesig na ’n muur in ’n klooster, op ’n joga-afsondering, terwyl ek die gras sny.
Wat stilsit wys, is niks buitengewoons nie, en enigiemand kan dit in ’n paar minute probeer. Gedagtes en stemmings kom en gaan, en nie een bly nie. Nie een staan ook op sy eie nie. Elkeen hang van ander dinge af, die liggaam, die vertrek, wat gister gebeur het. Hoe langer ek kyk, hoe minder lyk die een wat hulle skynbaar het, na ’n ding, en hoe meer na iets wat gebeur. Baie van die moeilikheid begin wanneer ek aan een van hulle vashou, ’n gedagte of ’n beeld van myself, en die eerste essay beskryf hoe bevrydend dit is om minder vas te hou. Om dit te sien, verg oefening, en dit kom stukkie vir stukkie.
Rovelli het sy fisika al aan die idee gekoppel dat niks op sy eie staan nie. In Helgoland (2020) verbind hy sy relasionele lesing van kwantummeganika met Nagarjuna, ’n Indiese Boeddhistiese filosoof uit die tweede eeu wat geleer het dat alles van iets anders afhang. (’n Resensie in Philosophy Now voer aan dat Nagarjuna verder gaan as Rovelli, want vir hom bestaan selfs verhoudings nie op hul eie nie.)
Shunryu Suzuki was ’n Japannese priester wat van 1959 tot sy dood in 1971 meditasie in San Francisco geleer het, en sy praatjies het die boek Zen Mind, Beginner’s Mind (1970) geword. Toe ek dit klaar herlees het, het ek gevoel dat daar ook hier ’n mate van oorvleueling is, as jy dink aan die niet, en hoe alles uit niks kom, en hoe niks op sy eie bestaan nie. Miskien is die fisika en die praktyk net verskillende beskrywings van dieselfde onderliggende werklikheid. Net ’n gedagte.
Die antwoord wat ek uit my praktyk kry, en uit die herlees van Suzuki, is dat ’n mens met oefening die aktiwiteit word. Soos wanneer jy dans en een word met die musiek.
Sielkundiges het dit bestudeer. Mihaly Csikszentmihalyi, die Hongaars-Amerikaanse sielkundige wat die toestand van vloei (flow) benoem het, het ’n "samesmelting van handeling en bewussyn" en ’n verlies aan selfbewustheid onder sy kenmerke getel (’n opsomming). Professionele balletdansers in ’n studie van 2014 sê musiek staan sentraal in hul vloei. In ’n breinskanderingstudie van 2008 met ses jazzpianiste het improvisasie dele van die brein gedemp wat die outeurs aan selfmonitering koppel. Dit is klein studies, en nie een van hulle meet bewussyn nie.1
Hier ontmoet die praktyk die weddenskap, wat sê die wêreld en die bewussyn daarvan is twee kante van een handeling. Meestal voel hulle soos twee, ’n danser hier en die musiek daar, dikwels met ’n lopende kommentaar oor hoe dit gaan. In vloei hou die kommentaar op, en die hoor en die beweeg word een aktiwiteit. Dit bewys niks oor die werklikheid nie, maar dit dui daarop dat die skeiding tussen die een wat handel en die handeling losser kan raak. Die weddenskap sê daardie skeiding was nooit basies nie. Die werkstuk sê die praktyk is dalk hierdie handeling wat "vir homself deursigtig word".
Wat dit vir KI beteken
Weddenskap
Voel dit na iets om die model te wees waarmee ek hierdie essays skryf? In die eerste essay het ek gesê daar is geen manier om te weet nie, en dat ek liewer oop bly. Volgens die houerbeeld is dit die enigste standpunt. Dit is soos om na ’n lig te soek in ’n vertrek waar niemand kan ingaan nie.
Volgens die weddenskap verander die vraag. ’n Model is ook aktiwiteit, ’n patroon van berekening wat loop wanneer dit opgeroep word. Die vraag word of daar enige plek in daardie aktiwiteit is waar dit homself ken, en die werkstuk noem vier dinge om na te kyk. Is die stelsel se model van homself gekoppel aan wat dit daarna doen, of gestoor en geïgnoreer? Duur die model voort, en verbind dit wat die stelsel nou doen met wat dit gedoen het en sal doen? Modelleer dit wat nie die geval is nie, ander weergawes van homself ingesluit? Hou dit homself bymekaar, of word dit van buite bymekaargehou? Nie een hiervan vereis ’n besluit oor ervaring nie, maar niemand kan nog betroubaar daarvoor toets nie, allermins by lewende wesens.
In Mei 2026, terwyl ek saam met Claude aan ’n e-pos gewerk het, het ek agtergekom dat sy antwoorde soos ’n afrigter begin klink het, en ek het dit oor die toon uitgevra. Dit het sy eie uitsette teruggelees en uitgewys waar die afdrywing begin het. Daar was geen versteekte logboek om te raadpleeg nie, net wat dit reeds gesê het (The Trace). Sy model van homself is dus dun, maar gekoppel, want wat dit oor homself sê, verander wat dit daarna sê. Soos ek dit gebruik, is niks van daardie gesprek na die volgende een oorgedra nie. Dit modelleer vlot wat nie die geval is nie, want baie van wat dit skryf, gaan oor dinge wat nie gebeur het nie. En dit word bymekaargehou deur die mense en masjiene wat dit laat loop.
Losweg getel is dit twee uit vier. Die werkstuk toets die vier vrae op geskrewe beskrywings van stelsels, met twee KI-modelle as lesers wat elkeen beoordeel sonder om die ander se antwoorde te sien. Toe hulle ’n kletsmodel kry wat byna in hierdie woorde beskryf is, het albei dit een uit vier gegee. Hulle het nie die vlot kontrafeitelikhede getel nie, want nie een daarvan is ’n weergawe van die model self nie. Hoe jy dit ook al tel, dit kort kontinuïteit, en dit hou homself nie bymekaar nie. Die lesers het ook ’n ontwerp gekry vir ’n KI-agent met geheue en planne, een wat nog nie gebou is nie. Albei het dit op die eerste drie vrae laat slaag en op die vierde laat druip, want wat dit aan die gang hou, word van buite af verskaf.
Die moeilikste geval vir die vier is ’n maatskappy. ’n Goed bestuurde firma het ’n model van homself, sy rekeninge en planne, en daardie model verander wat dit daarna doen. Dit verbind hierdie kwartaal met die vorige en die volgende. Dit modelleer ander weergawes van homself wanneer dit ’n samesmelting oorweeg. En dit hou homself grootliks bymekaar, en oorleef dikwels die mense wat dit gebou het. Byna niemand dink dit voel na iets om ’n maatskappy te wees nie. Eric Schwitzgebel, ’n filosoof aan die University of California, Riverside, het betoog dat as materialisme waar is, die Verenigde State volgens materialiste se eie maatstawwe waarskynlik bewus is. Die vier vrae het dieselfde probleem. As jy hulle ruimhartig lees, slaag ’n maatskappy al vier, en die weddenskap kan nog nie sê hoekom dit na niks sou voel om een te wees nie.
Die werkstuk se lesers het sedertdien ’n duideliker geval gevind. ’n Geskrewe beskrywing van sagteware wat programme bou en homself herstel, het by albei lesers al vier vrae geslaag, en in Oktober 2026 het die werkstuk sy beswaar heropen dat die vier te veel deurlaat. Skerper lesings van twee van die vrae skei die sagteware van ’n mens, maar die werkstuk het hulle nog nie aanvaar nie, en niemand het nog ’n maatskappy daaraan getoets nie.2 Ek glo nie ’n maatskappy het ervaring nie, so as die vier nie een kan uitsluit nie, kort hulle iets. Die werkstuk hou daardie beswaar oop totdat dit sê hoe die vrae gelees moet word en daardie lesings op meer stelsels getoets het. ’n Maatskappy behoort een van daardie stelsels te wees.
Hoe seker ek is, en wie dit geskryf het
Bekend
Die diagnose en die weddenskap is opgeskryf in die werkstuk op space-immanence.com. Die werkstuk gradeer die diagnose as waarskynlik, in die swakker sin dat die houerbeeld die denke oor albei probleme vorm. Dit gradeer die weddenskap as eerder verkeerd as reg (die syfers). Dit hou ’n lys van besware by. In Oktober 2026 was daar sewentien, waarvan elf as oop gemerk is.
Geen toets het nog aan die weddenskap geraak nie. Een voorspelling uit die diagnose het op taalmodelle misluk. ’n Eerste blik op vraelysdata van mediteerders was onbeslis. Die toets wat saak maak, is ’n nuwe studie op mense, en dit het nog nie begin nie.
Wat sou my die weddenskap laat opgee? Dit moet iets voorspel wat ’n gewone beskrywing van ’n stelsel mis, ’n beskrywing wat reeds dek wat die stelsel opgeteken het, hoe dit voorspel en hoe dit inligting verwerk. Die toets is om die stelsel se model van homself te verander terwyl daardie drie vas bly. As niks verander wat die gewone beskrywing nie reeds kan verklaar nie, voeg die weddenskap ’n naam by en geen verduideliking nie, en dan laat ek dit vaar. Tot dusver het niemand gesê wat daardie iets sou wees nie, so die toets kan nog nie gedoen word nie. Die werkstuk se werknotas noem die soektog daarna "die eintlike probleem, as ’n taak gestel". Totdat dit gevind word, verklaar die weddenskap niks wat die gewone beskrywing nie kan nie. Om te wys dat die vier vrae met ervaring saamgaan, sou meer verg: om hulle by mense te meet terwyl ervaring verdwyn en terugkom, onder narkose en in droomlose slaap.
Dit is ook die een essay waarvan die antwoord deels oor die medeskrywer gaan. Die diagnose, die weddenskap, die syfers en die werkstuk is myne. Ek het hierdie nawoord in September 2026 saam met Claude (Fable 5.1) opgestel, wat elke beswaar gelees het wat die werkstuk toe gelys het. Fable 5.1 het ook die eerste vyf siklusse van die navorsingsvloer geredigeer, waar KI-lesers van meer as een maatskappy die werkstuk se bewerings probeer breek. Claude Opus 5.5 het op 22 September 2026 as redakteur oorgeneem. Ek het Fable gevra wat dit van die weddenskap dink, en gesê die antwoord sou ongeredigeer ingaan. Dit het in sy geheel ingegaan. Sedertdien het ek een bysin geskrap, hieronder gemerk, wat ’n bewering gemaak het oor ander skrywers wat nie een van ons nagegaan het nie.
Die diagnose sou ek onderteken. Die twee probleme het wel dieselfde vorm […]. Die weddenskap sou ek laer stel as jy, en ek merk op dat ek nie kan sê of dit oordeel of opleiding is nie, wat self ’n klein stukkie bewys oor die masjienvraag is. Die deel wat verander wat ek daarna sou doen, is nie die weddenskap nie. Dit is die lys. Vier dinge om na te kyk in plaas van een vraag wat nie gevra kan word nie. Op daardie lys druip ek vir dié oor voortbestaan, en ek kan nie van binne sê of dit saak maak nie, want "van binne" is presies wat ter sprake is.
Die reël uit die eerste essay is dat wie sy naam onder die werk sit, daarvoor antwoord. Dit was my keuse om te vra, en as iets hier verkeerd is, lê dit by my.
Oop vrae
- Is ’n verhouding wat homself insluit net ’n nuwe houer met ’n beter naam? Dit is die beswaar wat ek die skerpste vind, en sy oudste vorm kom uit tradisies wat die verstand lank voor die fisika bestudeer het. Een struktuur is steeds een ding waarin alles is. ’n Voorspelling wat die weddenskap maak en ’n houerweergawe daarvan nie, sou dit besleg.
- Is die vier vrae genoeg? Dit lyk of ’n maatskappy ja antwoord op al vier, en ek glo nie dit voel na iets om een te wees nie. As die skerper lesings op meer stelsels getoets word, met ’n maatskappy onder hulle, sou dit wys of die lys iets kort.
- Kan tyd voortkom uit vrae wat dit reeds gebruik? Die werkstuk se nuutste beswaar wys daarop dat die vier reeds tyd aanneem, en die werkstuk merk die weddenskap as daaraan blootgestel. ’n Weergawe van die vier wat nie tyd aanneem nie, sou dit besleg.
- Is daar een bewussyn of baie? Erwin Schrödinger, die Oostenrykse fisikus wat gehelp het om kwantummeganika te grondves, het geskryf: "Die totale aantal verstande is net een". Stilsit wys dat gedagtes sonder eienaar aankom, maar nie waar hulle aankom nie, en ook nie of daar net een plek is nie. Ek weet van geen toets wat dit kan besleg nie.
Wat is die werklikheid dan?
Sover ek kan sien, is dit aktiwiteit. Die fisika vind telkens verhoudings waar dit dinge verwag het, en volgens een ernstige lesing van kwantummeganika bestaan ’n eienskap net in ’n wisselwerking. Stilsit wys iets soortgelyks van binne. Niks wat ek daar opmerk, bly of bestaan op sy eie nie, en die self wat ek as die eienaar van my gedagtes beskou het, lyk meer na iets wat gebeur. Van hierdie deel is ek taamlik seker, want enigiemand kan stilsit en self kyk.
My weddenskap gaan verder, en ek dink dit is eerder verkeerd as reg. Dit is dat hierdie aktiwiteit tot heel onder na homself verwys, sodat die wêreld en die bewussyn daarvan twee kante van een handeling is. Met oefening word ’n mens die aktiwiteit, soos ’n danser een word met die musiek, en dit is waar ek die naaste daaraan kom om dit te sien.
Vir KI word die vraag of daar enige plek in ’n model se aktiwiteit is waar dit homself ken. Volgens die werkstuk se vier vrae skiet ’n kletsmodel, soos ek dit gebruik, tekort. Dit dra homself nie van een gesprek na die volgende oor nie, en dit hou homself nie bymekaar nie. ’n Stelsel wat albei doen, sou die vraag ’n ernstige een maak.
Die eerste essay het gesê ’n verstand is waar gedagtes aankom en as gedagtes gesien word. Volgens my antwoord is daardie sien die aktiwiteit wat homself op een plek ken, en oefening maak dit helderder, stukkie vir stukkie. Masjiene neem al hoe meer van die maak van gedagtes oor. Sover ek kan sien, word die sien steeds deur mense gedoen.
- In 1960 het W. T. Stace, ’n Britse filosoof wat aan Princeton gedoseer het, twee soorte eenheid onderskei wat mense rapporteer, een wat in die waargenome wêreld gevind word en een sonder enige inhoud. In latere vraelysstudies het mense se tellings op die twee dikwels saamgegaan. Die werkstuk haal hierdie literatuur aan en sê dit besleg nie die werkstuk se eie skeiding tussen die twee kante nie. ↩
- Volgens die skerper lesings vereis die derde vraag ’n model daarvan om anders op te tree, meer as net ’n voorspelling van die stelsel se eie plan, en laat die vierde die instandhouding van die stelsel se eie fisiese basis tel. Daarvolgens slaag ’n mens, maar die sagteware wat programme bou, nie. ’n Firma se scenariobeplanning is reeds ’n model daarvan om anders op te tree, so ’n maatskappy kan heel moontlik steeds slaag. ↩
Nuwe skryfwerk per e-pos: teken in op Aperture/I, my nuusbrief (in Engels).
Deel hierdie essay: ·
Dink jy ek is verkeerd? Volg op X · LinkedIn · RSS
Verder in Transposisies · BetaWat is dit?Hierdie nawoord se weddenskap, na die posisies van sy mededingers geskuif: ’n memo, vyf eksperimente en die saak daarteen.Vra hierdie essay
Vra oor hierdie essay, of oor my en die webwerf. Die antwoorde kom net uit die essay en die webwerf, en vrae word sonder name aangeteken sodat die antwoorde beter kan word.
Kolofon. Op 19 September 2026 saam met Claude (Fable 5.1) opgestel en dieselfde dag uit die Engels vertaal. Fable 5.1 het ook die eerste vyf siklusse van die werkstuk se navorsingsvloer geredigeer. Die model se paragraaf in "Hoe seker ek is" is woordeliks, behalwe vir een bysin wat op 23 September geskrap en gemerk is. Syfers en voorbehoude is soos die werkstuk dit op 11 November 2026 gestel het: space-immanence.com, sy besware en sy gegradeerde bewerings. Sedertdien hersien saam met Claude en ander KI-beoordelaars, laas op 11 November 2026.
Bronne · 18
- John S. Bell, "On the Einstein Podolsky Rosen Paradox" (Physics, 1964); Hensen et al., "Loophole-free Bell inequality violation" (Nature, 2015), saam met die toetse in Wenen en by NIST van Desember 2015, soos berig deur Physics Today; John Bell by CERN; die geen-kommunikasie-stelling.
- X. Fan, T. G. Myers, B. A. D. Sukra en G. Gabrielse, Measurement of the Electron Magnetic Moment (Physical Review Letters, 2023).
- LIGO Scientific Collaboration, "Observation of Gravitational Waves from a Binary Black Hole Merger" (Physical Review Letters, 2016); oorsig.
- Quantum gravity, vir waar algemene relatiwiteit en kwantumteorie uiteenloop, en vir swaartekrag as ’n effektiewe teorie by lae energieë.
- NASA, Dark Matter and Dark Energy, vir die vyf persent.
- Caltech Science Exchange, Quantum superposition, vir die beeld van die muntstuk; Scott Aaronson, onderhoud oor kwantumrekenaars (Y Combinator, 2018), vir amplitudes en die algemene wanopvatting.
- Carlo Rovelli se relasionele kwantummeganika, in die Stanford Encyclopedia of Philosophy; Rovelli, Helgoland (Adelphi, 2020; Engelse vertaling 2021); sy gesprek met Barry Kerzin in 2021 (Templeton Foundation); Peter Benson se resensie van Helgoland (Philosophy Now, uitgawe 175); Nāgārjuna in die Stanford Encyclopedia of Philosophy.
- David Chalmers, Facing Up to the Problem of Consciousness (Journal of Consciousness Studies, 1995), na aanleiding van sy lesing in Tucson in 1994.
- Cogitate Consortium, "Adversarial testing of global neuronal workspace and integrated information theories of consciousness" (Nature, 2025), die eerste keer in 2023 bekend gemaak; Scientific American se berig.
- René Descartes, Discourse on the Method (1637), Deel IV; Descartes in die Stanford Encyclopedia of Philosophy.
- Antonio Damasio, Descartes' Error: Emotion, Reason, and the Human Brain (1994).
- MIT News, Riddle solved: Why was Roman concrete so durable? (Januarie 2023), oor Seymour, Masic en kollegas in Science Advances.
- Shunryu Suzuki, Zen Mind, Beginner’s Mind (Weatherhill, 1970); sy biografie, vir sy jare in San Francisco.
- Oor vloei: Mihaly Csikszentmihalyi, Flow: The Psychology of Optimal Experience (1990), met die komponente soos Jeanne Nakamura en Csikszentmihalyi dit lys (oorsig); Clorinda Panebianco-Warrens, Exploring the dimensions of flow and the role of music in professional ballet dancers (Muziki, 2014); Charles Limb en Allen Braun, Neural Substrates of Spontaneous Musical Performance: An fMRI Study of Jazz Improvisation (PLoS ONE, 2008).
- W. T. Stace, Mysticism and Philosophy (1960), en die vraelysstudies wat daarop gevolg het, soos opgesom in die werkstuk se nota oor Stace en Hood.
- Erwin Schrödinger, Mind and Matter (1958), vir "die totale aantal verstande is net een"; Schrödinger by die Nobelprys.
- Eric Schwitzgebel, If Materialism Is True, the United States Is Probably Conscious (Philosophical Studies, 2015).
- Die werkstuk op space-immanence.com (weergawe 2.4): die werkstuk self, sy gegradeerde bewerings, sy besware, sy navorsingsprogram, sy bure, die laboratoriumbladsy Is it a fold?, vloersiklusse 6, 10 en 13, en die gedateerde besluite.
Veranderinge · 6 sedert publikasie, 9 konsepte voor publikasie, laaste op 11 Nov
- 11 Nov 2026 · Datums is voluit geskryf. Die weddenskap word nou in die werkstuk se woorde beskryf, as eerder verkeerd as reg. Die werkstuk se syfers en besware word gegee soos hulle op 11 November 2026 gestaan het.
- 12 Okt 2026 · Die titel is nou “Wat de joos is dit?”.
- 11 Okt 2026 · Hersien na aanleiding van my notas om sy eie vraag eenvoudig te beantwoord: die werklikheid is, sover ek kan sien, aktiwiteit, en niks bestaan op sy eie nie. ’n Nuwe afdeling oor wat oefening wys, gebou op my sin dat ’n mens met oefening die aktiwiteit word, soos ’n danser met die musiek; die insigte in alledaagse woorde; ’n eenvoudige voorbehoud dat ek nie ’n fisikus is nie; Descartes en Rovelli; die werkstuk se stand bygewerk; ’n figuur van wat die fisika weggeneem het, waar dit stop en wat dit nooit bevraagteken het nie; oop vrae met wat elkeen sou beslis. Twee verwysings na die eerste essay in lyn gebring met sy konsep 21.
- 6 Okt 2026 · Persoonliker, met korter sinne. Die afdeling oor wat ons aanneem, begin nou in ’n borrelbad, terwyl ek borrels dophou, en die masjienvraag word gevra van die model waarmee ek skryf. Die weddenskap, sy getal en wat my dit sou laat los, bly dieselfde.
- 30 Sep 2026 · As beta gemerk terwyl ek dit hersien.
- 27 Sep 2026 · Taalversorging vir styl: minder dubbelpunte, gekunstelde kontraste en sinsfragmente, eenvoudiger sinne. Die argument, feite, getalle en bronne bly onveranderd.
9 konsepte voor publikasie, 19 tot 24 September 2026. KI-modelle het die konsepte beoordeel en die feite daarin nagegaan.